Przeciw zakusom kamieniczników

Odezwa Polskiej Partii Socjalistycznej z 1906 roku w sprawie podwyżek komornego:

Towarzysze i Obywatele!

Wobec prześladowań przez rząd partii socjalistycznych - wielcy i mali wyzyskiwacze zaczęli podnosić głowy: starają się oni wydrzeć wywalczone w ostatnim roku na rzecz mas pracujących ustępstwa, usiłują wrócić do bezpowrotnie minionych czasów niczym nieograniczonego wyzysku.

Rekonstrukcja Rewolucji

Wiersz nadesłany przez Kamilę Kasprzak z Gniezna.

Rekonstrukcja Rewolucji

O ziemio łódzka, o ziemio jasna,
gdy Ciebie wita gnieźnieńskie serce
z podziwem tylko nisko się kłania,
bo twym świadectwem tak piękne dzieje.

Że lud roboczy co na ulice
wystąpił razem, wystąpił zgodnie
dał swój początek walce o życie
tak sprawiedliwe i wreszcie godne.

I gdy stanęła ta barykada
na Południowej i rogu Wschodniej
lub jak chciał Tuwim, leżący tramwaj
nikt się nie cofnął w tej bitwie krwawej.

Bo stawka przecie była wysoka
załopotały w górze sztandary,
czerwone, dumne, radość dla oka,
że już upada porządek stary.

Dziś więc idziemy tymi śladami
problemy mając znowu podobne,
lecz siłą naszą, że pamiętamy
i zawalczymy równie świadomie.

Źródło: Biblioteka Cyfrowa przy Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Łodzi

Władysław Strzelecki

Ojciec wybitnego socjologa, Jana Strzeleckiego, brał udział w strajku szkolnym 1905 roku jako uczeń łódzkiego gimnazjum. Notka biograficzna o Władysławie „Witoldzie” Strzeleckim (1888-1935) pochodzi z książki Magdaleny Grochowskiej „Strzelecki. Śladem nadziei”:

Moskalu, obiecaj nam ordery i wstęgi

Piosenka A. Górskiego, „Głupi Moskal myśli”, mówi o roli bojówek narodowych w rozbijaniu solidarności robotniczej i ruchu rewolucyjnego. W utworze skierowano prośbę do władz rosyjskich, aby wsparły bojówki Narodowego Związku Robotniczego, „a za rok socjałów w Polsce już nie będzie!”.

Tęsknota do Łodzi

Wiersz Aleksego Rżewskiego „Tęsknota do Łodzi”. Rżewski napisał go po ucieczce z Syberii, przebywając na emigracji we Francji. Na Syberię został zesłany za działalność w Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej podczas Rewolucji 1905 roku.

Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi

We wstępie do książki „Piłsudski jakim go znałem” Leona Wasilewskiego, prof. Andrzej Friszke cytuje wspomnienia Jana Kwapińskiego z czasów Rewolucji 1905 roku. Jan Kwapiński (właśc. Piotr Chałupka) był działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej, członkiem Organizacji Bojowej, uczestniczył m.in. w akcji pod Rogowem; uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w latach 1922-1930 poseł na Sejm; od 1939 roku prezydent miasta Łodzi; 1940-1941 więzień NKWD; 1943-1944 - minister i wicepremier rządu emigracyjnego w Londynie.

"Nie było ani jednego pijanego"

Julian Brun, w latach rewolucji działacz SDKPiL, pisze o Warszawie w 1905 roku:

"Dorożek nie było. Z tłumokiem na plecach udałem się piechotą do miasta. Dzielnica muranowska. Ciemności i pustki zupełne. Latarnie gazowe porozbijane. Od czasu do czasu galopem przelatuje patrol kozaków. Na Lesznie z daleka zobaczyłem łunę pożaru. Płonął sklep monopolu wódczanego. Czerwone i niebieskie odblaski rozświetlały od czasu do czasu twarze zgromadzonych ludzi. Nastrój był poważny i uroczysty. Pilnowano, by nikt nie śmiał rabować butelek z wódką. Przy mnie kilku amatorów dotkliwie pobito, a butelki rozbijano o bruk. Nie było ani jednego pijanego.