Daszyński: demonstracja w Krakowie w 1905 r.

Dziś mija 148. rocznica urodzin Ignacego Daszyńskiego, wybitnego polityka socjalistycznego, lidera Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego i PPS, premiera rządu lubelskiego z 1918 r. i marszałka Sejmu w międzywojniu.

Daszyński nie brał udziału w Rewolucji 1905 roku w Królestwie Polskim, krytycznie oceniał zarówno strajki generalne jak i działalność Organizacji Bojowej PPS. Dał temu wyraz w swoich pamiętnikach. Bez względu na ocenę Rewolucji, jej wybuch doprowadził do szeregu zmian w zaborze austriackim, m.in. reformy ordynacji wyborczej w 1907 roku.

Na początku 1905 roku w Galicji odbyły się demonstracje solidarnościowe z ruchem rewolucyjnym z Królestwa Polskiego, pisze o nich Daszyński:

Proces Wandy Krahelskiej

Po nieudanym zamachu na generał-gubernatora Skałona, 18 sierpnia 1906 roku, zamachowczyniom (Wandzie Krahelskiej, Zofii Owczarkównie i Albertynie Helbertównie), udało się zbiec. W mieszkaniu wynajętym na potrzeby akcji został jednak paszport Wandy Krahelskiej. Choć Krahelska opuściła Królestwo Polskie i ukrywała się w Krakowie, carskiej Ochranie udało się ją odnaleźć. Wkrótce doszło do procesu. Pisał o tym Bolesław Drobner:

Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi

We wstępie do książki „Piłsudski jakim go znałem” Leona Wasilewskiego, prof. Andrzej Friszke cytuje wspomnienia Jana Kwapińskiego z czasów Rewolucji 1905 roku. Jan Kwapiński (właśc. Piotr Chałupka) był działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej, członkiem Organizacji Bojowej, uczestniczył m.in. w akcji pod Rogowem; uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w latach 1922-1930 poseł na Sejm; od 1939 roku prezydent miasta Łodzi; 1940-1941 więzień NKWD; 1943-1944 - minister i wicepremier rządu emigracyjnego w Londynie.

Niemcy i Austro-Węgry obsadzają granice wojskiem

Niemcy i Austro-Węgry obsadzają granice wojskiem, w obawie przed Rewolucją:

[…] W celu zabezpieczenia się przed ewentualnym rozszerzeniem się rewolucji na tereny Niemiec i Austro-Węgier, rządy obu mocarstw dokonały w lutym i marcu 1905 r. przegrupowania części wojsk nad granicą z Rosją. Wzmocniono także posterunki straży granicznej w Gliwicach, Bytomiu i innych miastach śląskich.

Kraków rewolucjonistów

Witold Trzciński pisze o znaczeniu Krakowa dla ruchu rewolucyjnego:

Droga do Królestwa Polskiego w celu wzięcia udziału w ruchu rewolucyjnym prowadziła zawsze przez Kraków. W Krakowie koncentrowały się władze zagraniczne PPS. Również w tym samym Krakowie wokół Adolfa Warskiego skupiali się esdecy [działacze i działaczki Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy].