Władysław Bartniak, bojowiec PPS

W dniu 17 czerwca 1910 r. na stacji w Grodzisku Mazowieckim został przeprowadzony zamach bombowy na naczelnika straży ziemskiej powiatu błońskiego*, kapitana Iwana Aleksandrowa. Zamachowcem był Władysław "Henryczek"* Bartniak. Bomba wprawdzie nie zabiła Aleksandrowa, ale unieszkodliwiła go na długie miesiące, a po wyzdrowieniu został przeniesiony do Turkiestanu. Iwan Aleksandrow wsławił się okrucieństwem podczas przesłuchiwań rewolucjonistów, przyczynił się w znacznym stopniu do upadku organizacji PPS zarówno w Radomskiem, jak w Żyrardowie i Grodzisku.

Powstanie Łódzkie na mapie miasta

Oto plan miasta Łodzi z 1905 roku z wykazem tras pochodów, miejsc starć robotników z policją i wojskiem carskim oraz głównych punktów walk barykadowych w czasie Powstania Łódzkiego. Ta spontaniczna walka robotników i robotnic o wolność i godność trwała od 22 do 24 czerwca 1905 roku. Wg relacji policmajstra łódzkiego wzniesiono wówczas ponad sto barykad, z czego w samym Śródmieściu ponad 40. Najcięższe walki toczyły się u styku dzisiejszych ulic Rewolucji 1905 roku i Wschodniej.

Piny rewolucyjne

Przypominamy wzory pinów, które rozdawaliśmy w trakcie tegorocznych obchodów Powstania Łódzkiego / Rewolucji 1905 roku, 22 czerwca w Łodzi. Świętowaliśmy wówczas z Krakowskim Chórem Rewolucyjnym  - śpiewaliśmy pieśni buntu i recytowaliśmy teksty takich postaci jak m.in. Róża Luksemburg, Henryk Baron z Organizacji Bojowej PPS, Stefan Żeromski czy Julian Tuwim.

Łódź. Zdjęcie demonstracji robotniczej

Z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi otrzymaliśmy zdjęcie demonstracji robotniczej z Rewolucji 1905 roku. Niestety, nie wiemy w jakiej fabryce odbyła się tam demonstracja, tym niemniej sam tłum jest imponujący. Zdjęcie wykorzystaliśmy do prezentacji o Rewolucji, którą przygotowaliśmy na tegoroczne obchody Powstania Łódzkiego (22 czerwca).

Wspomnienie o robotniku Antonim Tosku

Klaudia Wojciechowska nadesłała nam wspomnienie rodzinne o swoim przodku:

Antoni Tosek był łódzkim robotnikiem. Wcześnie stracił ojca i jako najstarszy z rodzeństwa został głową rodziny (wg różnych relacji miał wtedy 12 lub 14 lat, czyli odpowiednio: urodził się w 1879 lub 1881 roku), chcąc pomóc matce poszedł do pracy. Pracował ciężko - najpierw na utrzymanie rodzeństwa, a później na utrzymanie własnego domu.

Budowa barykady w Łodzi w 1905 roku

W marcu na stronie Rewolucji 1905 roku na Facebooku opublikowaliśmy zdjęcie przedstawiające budowę barykady w Łodzi podczas Powstania Łódzkiego (22-24 czerwca 1905 r.): Zdjęcie.

"Za napad kozactwa i krwawą masakrę bezbronnego tłumu zawrzała protestem Łódź robotnicza"

Aleksy Rżewski, działacz Polskiej Partii Socjalistycznej i pierwszy prezydent Łodzi w II RP, zawarł w swoich wspomnieniach "W walce z przemocą" opis walk barykadowych w czerwcu 1905 roku. Było to tzw. Powstanie Łódzkie, którego rocznicę obchodzić będziemy 22 czerwca (patrz: Obchody Powstania Łódzkiego).

Odezwa arcybiskupa metropolity warszawskiego po upadku Powstania Łódzkiego

Z listu pasterskiego arcybiskupa metropolity warszawskiego Wincentego Teofila Popiela "do robotników i pracodawców w Łodzi". List jest z 28 czerwca 1905 r., a więc powstał tuż po zdławieniu przez carat Powstania Łódzkiego:

"Zaklinam Was, dziatki moje, przejrzyjcie! Zaniechajcie dalszych strajków! Osuszcie łzy Waszych żon i dziatek! [...] Chwyćcie silną dłonią za pracę, która jest Waszą karmicielką! Zbratajcie się na powrót z tym, o którym powiedziano w Ewangelii: «Izali ten nie jest rzemieślnik, syn Marii?» [«Czy to nie jest ów cieśla, syn Maryi, brat Jakuba, Jozesa, Judy i Szymona?»], a z Nim i w Nim znajdziecie ukojenie i zadatek lepszej doli.

W przededniu Powstania Łódzkiego

"21 czerwca miasto obiegła wieść o mającym się odbyć pogrzebie dwóch robotników żydowskich, zmarłych od ran. Robotnicy samorzutnie porzucali pracę i gromadzili się pod szpitalem oraz na cmentarzu. Zabitych jednak nie znaleziono. Rozeszła się pogłoska, że policja ich skrycie pochowała w nocy.