Ksiądz-policjant

Czerwony Sztandar, organ Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy, pisze o zachowaniu księdza Bakalarczyka z parafii Św. Krzyża w Łodzi:

Papież Pius X zaniepokojony Rewolucją

Papież Pius X, znany z walki z katolickim modernizmem, pisze w grudniu 1905 roku list pasterski do arcybiskupa i biskupów Polski pod panowaniem rosyjskim. Czytamy w nim m.in.:

Ks. Jan Zieja - świadek Rewolucji

Ksiądz Jan Zieja (1897-1991), pochodzący z biednej chłopskiej rodziny, był cenionym działaczem społecznym, kapelanem armii polskiej w czasie wojny polsko-bolszewickiej, a także w latach 1939-1945, kiedy to był kapelanem zarówno Szarych Szeregów, Komendy Głównej Armii Krajowej, jak i Batalionów Chłopskich. Przed wojną związany z radykalnym anty-kapitalistycznym i anty-klerykalnym ruchem młodzieży wiejskiej Wici, w trakcie II wojny światowej współpracował z Radą Pomocy Żydom Żegota. W latach 70. współtworzył Komitet Obrony Robotników. Co go łączyło z Rewolucją 1905 roku?

"Potępiam ustrój kapitalistyczny jako ustrój niechrześcijański"

We wspomnieniach socjalisty Bolesława Drobnera znajdujemy informację o przemówieniu księdza Kajetana Izydora Wysłoucha ("Antoniego Szecha") w początkach Rewolucji na ziemiach polskich. Kajetan Wysłouch był postępowym działaczem społecznym, ideologiem ruchu chłopskiego, twórcą programu nielegalnego Związku Młodej Polski Ludowej. Hierarchia kościelna krytycznie podchodziła do jego inicjatyw, próbowała go skłonić do zaprzestania działalności. W 1908 r. Wysłouch został wydalony z klasztoru w Nowym Mieście, zaraz potem wystąpił ze stanu duchownego.

Odezwa arcybiskupa metropolity warszawskiego po upadku Powstania Łódzkiego

Z listu pasterskiego arcybiskupa metropolity warszawskiego Wincentego Teofila Popiela "do robotników i pracodawców w Łodzi". List jest z 28 czerwca 1905 r., a więc powstał tuż po zdławieniu przez carat Powstania Łódzkiego:

"Zaklinam Was, dziatki moje, przejrzyjcie! Zaniechajcie dalszych strajków! Osuszcie łzy Waszych żon i dziatek! [...] Chwyćcie silną dłonią za pracę, która jest Waszą karmicielką! Zbratajcie się na powrót z tym, o którym powiedziano w Ewangelii: «Izali ten nie jest rzemieślnik, syn Marii?» [«Czy to nie jest ów cieśla, syn Maryi, brat Jakuba, Jozesa, Judy i Szymona?»], a z Nim i w Nim znajdziecie ukojenie i zadatek lepszej doli.