Rekonstrukcja Rewolucji

Wiersz nadesłany przez Kamilę Kasprzak z Gniezna.

Rekonstrukcja Rewolucji

O ziemio łódzka, o ziemio jasna,
gdy Ciebie wita gnieźnieńskie serce
z podziwem tylko nisko się kłania,
bo twym świadectwem tak piękne dzieje.

Że lud roboczy co na ulice
wystąpił razem, wystąpił zgodnie
dał swój początek walce o życie
tak sprawiedliwe i wreszcie godne.

I gdy stanęła ta barykada
na Południowej i rogu Wschodniej
lub jak chciał Tuwim, leżący tramwaj
nikt się nie cofnął w tej bitwie krwawej.

Bo stawka przecie była wysoka
załopotały w górze sztandary,
czerwone, dumne, radość dla oka,
że już upada porządek stary.

Dziś więc idziemy tymi śladami
problemy mając znowu podobne,
lecz siłą naszą, że pamiętamy
i zawalczymy równie świadomie.

Źródło: Biblioteka Cyfrowa przy Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Łodzi

Władysław Strzelecki

Ojciec wybitnego socjologa, Jana Strzeleckiego, brał udział w strajku szkolnym 1905 roku jako uczeń łódzkiego gimnazjum. Notka biograficzna o Władysławie „Witoldzie” Strzeleckim (1888-1935) pochodzi z książki Magdaleny Grochowskiej „Strzelecki. Śladem nadziei”:

Moskalu, obiecaj nam ordery i wstęgi

Piosenka A. Górskiego, „Głupi Moskal myśli”, mówi o roli bojówek narodowych w rozbijaniu solidarności robotniczej i ruchu rewolucyjnego. W utworze skierowano prośbę do władz rosyjskich, aby wsparły bojówki Narodowego Związku Robotniczego, „a za rok socjałów w Polsce już nie będzie!”.

Tęsknota do Łodzi

Wiersz Aleksego Rżewskiego „Tęsknota do Łodzi”. Rżewski napisał go po ucieczce z Syberii, przebywając na emigracji we Francji. Na Syberię został zesłany za działalność w Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej podczas Rewolucji 1905 roku.

Ostatni prezydent międzywojennej Łodzi

We wstępie do książki „Piłsudski jakim go znałem” Leona Wasilewskiego, prof. Andrzej Friszke cytuje wspomnienia Jana Kwapińskiego z czasów Rewolucji 1905 roku. Jan Kwapiński (właśc. Piotr Chałupka) był działaczem Polskiej Partii Socjalistycznej, członkiem Organizacji Bojowej, uczestniczył m.in. w akcji pod Rogowem; uczestnik wojny polsko-bolszewickiej; w latach 1922-1930 poseł na Sejm; od 1939 roku prezydent miasta Łodzi; 1940-1941 więzień NKWD; 1943-1944 - minister i wicepremier rządu emigracyjnego w Londynie.

"Nie było ani jednego pijanego"

Julian Brun, w latach rewolucji działacz SDKPiL, pisze o Warszawie w 1905 roku:

"Dorożek nie było. Z tłumokiem na plecach udałem się piechotą do miasta. Dzielnica muranowska. Ciemności i pustki zupełne. Latarnie gazowe porozbijane. Od czasu do czasu galopem przelatuje patrol kozaków. Na Lesznie z daleka zobaczyłem łunę pożaru. Płonął sklep monopolu wódczanego. Czerwone i niebieskie odblaski rozświetlały od czasu do czasu twarze zgromadzonych ludzi. Nastrój był poważny i uroczysty. Pilnowano, by nikt nie śmiał rabować butelek z wódką. Przy mnie kilku amatorów dotkliwie pobito, a butelki rozbijano o bruk. Nie było ani jednego pijanego.

Postulaty Radomskiej Organizacji Stolarzy

Postulaty Radomskiej Organizacji Stolarzy przy Polskiej Partii Socjalistycznej z 16 maja 1905 roku:

"W poczuciu niesprawiedliwości obecnych naszych warunków pracy, pociągnięci i zachęceni przykładem innych, wystąpiliśmy i my ze swymi żądaniami.

Już samym tym solidarnym wystąpieniem naszym pokazaliśmy, że doskonale rozumiemy swój interes. Niech więc porzucą nadzieję zniewolenia nas do pracy przy dotychczasowych warunkach. Mamy prawo żądać polepszenia swego bytu i żadne przeszkody nas nie powstrzymają!