Wanda Kiltynowiczowa, rewolucjonistka

W Kronice Ruchu Rewolucyjnego z 1935 r. znajdujemy biogram rewolucjonistki Wandy Kiltynowiczowej (1859-1928):

W latach 1904-1906 udzielała się w Polskiej Partii Socjalistycznej, była ściśle związana z organizacją bojową partii. Wielokrotnie pomagała więźniom w ucieczce, następnie opiekowała się ich losem, m.in. rannym w wybuchu bomby Walerym Sławkiem.

Spór o rzeźbę Montwiłła-Mireckiego

W 1927 r., w związku z wystawą w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych, rozgorzał spór o popiersie rewolucjonisty z Polskiej Partii Socjalistycznej, Józefa Montwiłła-Mireckiego, straconego w 1908 r. O sporze czytamy w pismach Światowid i Myśl Niepodległa z 1927 r.:

Na cytadeli jest szubienica

Wiersz Władysława Broniewskiego pt. Cytadela z tomu Nadzieja (1951 r.). Utwór mówi o bohaterach Rewolucji 1905 roku straconych na stokach Cytadeli Warszawskiej:

Łódzkie ulice

Osiedle im. Józefa Montwiłła-Mireckiego – rewolucjonisty z Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika Rewolucji 1905 roku, straconego w 1908 r. - budowano w latach 1928-1931, gdy Łodzią władali socjaliści. Oto co możemy przeczytać o propozycjach patronów ulic, zgłoszonych w 1930 r.:

"Ważne miejsce w obchodach 25 rocznicy rewolucji 1905 r. w Łodzi przypadło postaci Józefa Montwiłła-Mireckiego. W czerwcu 1930 r., gdy ukończono 8 budynków mieszkalnych osiedla zaprojektowanego przez socjalistyczny samorząd, postanowiono nadać mu imię Montwiłła-Mireckiego. Z wnioskiem takim wystąpił ławnik [członek zarządu miejskiego] Roman Izdebski, przewodniczący Wydziału Budownictwa, i wniosek ten przedłożył na posiedzeniu magistratu 20 czerwca 1930 r.

"Nie może być socjalizmu bez wolności, a wolności bez socjalizmu"

Łódź, 28 lipca 1928 roku, Polesie Konstantynowskie – obchody 23. rocznicy śmierci Stefana Okrzei, bojowca Polskiej Partii Socjalistycznej. Przemawia Bronisław Ziemięcki, wówczas prezydent miasta Łodzi (był nim od 1927 do 1933 roku):

"Kiedy społeczeństwo szlacheckie i mieszczaństwo wyzbyły się myśli o walce za Wolność i Niepodległość naszego państwa, wtedy na widownię dziejów wkracza bojowiec Polskiej Partii Socjalistycznej, by browningiem i bombą torować drogę do zupełnej wolności. [...] zrozumiano, iż nie można budować socjalizmu w niewoli narodowej i politycznej – że nie [może być] socjalizmu bez wolności, a wolności bez socjalizmu.

"Róża" Żeromskiego a Traugutt i Montwiłł-Mirecki

Dla Żeromskiego bohaterami narodowymi był i Romuald Traugutt (generał, dyktator powstania styczniowego) i rewolucjonista Józef "Montwiłł" Mirecki. Oto co pisał słowami ducha-Bożyszcza w wydanym w 1909 r. dramacie pt. "Róża":