Dmowski a socjalizm niepodległościowy

W książce Grzegorza Krzywca Szowinizm po polsku. Przypadek Romana Dmowskiego (1886-1905) czytamy o poprzedzającym Rewolucję stosunku nacjonalistów do rodzimych socjalistów. Jak wiemy, do 1905 r. gotowy był już plan eliminacji socjalistów z życia publicznego, a potem nastąpiły tzw. walki bratobójcze. Oto tekst:

Roman Dmowski a fizyczna eliminacja socjalistów.

W książce Grzegorza Krzywca, Szowinizm po polsku. Przypadek Romana Dmowskiego (1886-1905), czytamy:

W przededniu rewolucji 1905 r. Dmowski przystępował do rozgrywki z socjalistami z jednoznacznym planem politycznym. Na początku roku przedostał się pod zmienionym nazwiskiem do Królestwa, niczym komiwojażer kontrrewolucji, by […] przypieczętować nowy etap dla całego ruchu nacjonalistycznego na ziemiach polskich.

O oświacie po upadku Powstania Styczniowego

Rusyfikacja i wzmocnienie podziału kastowego w Królestwie Polskim po upadku Powstania Styczniowego:

"W roku 1869 uległa likwidacji zamieniona na podrzędny uniwersytet rosyjski warszawska Szkoła Główna, w tymże roku nastąpiła też ostateczna rusyfikacja szkół średnich (uprzednio w 1866 roku część z nich skasowano). W 1872 przeprowadzono ogólną […] reformę szkolnictwa, która zlikwidowała ostatnie odrębne cechy systemu szkolnego Królestwa. Reforma ta jednocześnie wzmocniła reakcyjność i represyjność szkoły, a także zaostrzyła rygory selekcji społecznej. W jej to wyniku sformułowano sławetne zalecenia zmierzające do uwolnienia szkół średnich od dzieci stangretów, kucharzy, praczek, drobnych sklepikarzy i podobnych ludzi […]

Polski Związek Ludowy

Słowo o postępowej organizacji wiejskiej - Polskim Związku Ludowym:

"Grono działaczy oświatowych skupionych wokół Stefana Juliana Brzezińskiego organizowało kursy, wykłady, wydawało broszury dla nauczycieli wiejskich, chcąc za ich pośrednictwem dotrzeć do mieszkańców wsi. Z tego postępowego ruchu oświatowego w roku 1904, na fali narastającego wrzenia rewolucyjnego, powstało pierwsze, działające nielegalnie w Królestwie Polskim ugrupowanie polityczne, reprezentujące interesy ludności wiejskiej – Polski Związek Ludowy.

Łódzkie pory roku

W 1905 roku Irena Tuwim ma 6 lat. Tak w swoich wspomnieniach pt. "Łódzkie pory roku" pisze o Rewolucji:

Represje władz carskich wobec ruchu ludowego

25 maja 1907 roku do redakcji "Zagonu" - organu prasowego Polskiego Związku Ludowego - wkracza policja i aresztuje wszystkich obecnych (37 czołowych działaczy PZL, m.in. Zygmunta Nowickiego, Wacława Piotrowskiego, Ludwika Sudę, Teofila Kurczaka i Stanisława Najmołę). Ostatni numer "Zagonu" ukazuje się 8 czerwca 1907 roku.

Zjazd nauczycieli ludowych w Pilaszkowie

"Z inicjatywy pani Stefanii Sempołowskiej zostaje zwołany zjazd delegatów kół nauczycielskich z całej Kongresówki do Pilaszkowa pod Łowiczem, w szkole Stanisława Najmoły, na dzień 1 października 1905 r.

Na zjazd do Pilaszkowa przybyło ok. 35 nauczycieli. Uchwalona została deklaracja, w której nauczycielstwo solidaryzuje się z żądaniami ludu, ogłasza jawnie, że przystępuje do nauczania w szkołach ludowych wyłącznie w języku i duchu polskim. Na zjazd między innymi przybyli z Warszawy Wacław Sieroszewski, Ludwik Darkowski [Darowski?], Marian Bielecki […]