"Wejrzeć w świat, w życie bieżące"

Rewolucja 1905 roku była wydarzeniem kluczowym dla polskiego ruchu ludowego na terenach zaboru rosyjskiego, w którym od upadku Powstania Styczniowego panował brak swobód politycznych. Janusz Gmitruk w tekście "Geneza powstania ruchu ludowego i miejsce Siewby w dorobku prasowym ludowców przed I wojną światową" pisze o rewolucyjnym ożywieniu na wsi:

Przedwyborcza agitacja endecji

Rok 1906, nadchodzą wybory do Dumy. Endecja Dmowskiego agituje wśród mieszkańców warszawskiej Woli.

"Gdy nadeszła chwila obrony praw naszych i naszej polskości, żydzi i zżydziali postępowi demokraci stają przeciwko narodowcom. Pragną oni narzucić wam swoją wolę i wybrać na posłów obcych wam ludzi, którzy gotowi są zaprzedać Polskę dla własnego interesu. Oni to doprowadzili do nędzy całą ludność pracującą. Dość już tego. 

Nie pozwólmy, aby żydzi przewodzili nami. Wola, której mieszkańcy niegdyś piersi swymi bronili Warszawy przed nawałą wrogów i dziś potrafi jak jeden mąż bronić godności narodowej. Spieszcie więc obywatele dzielnicy Wolskiej jutro do urny wyborczej i głosuje zgodnie na kandydatów narodowych."

Źródło: Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona.

Księża pogromszczycy

Kolejny fragment wspomnień Józefy Bariaszowej, tym razem o organizacjach endeckich i księżach w Łodzi. Bariaszowa pisze z perspektywy roku 1907 - końca rewolucji:

Republika Zagłębiowska

Manifest carski z 30 października 1905 roku (17 października 1905 roku według starego stylu) w zaborze rosyjskim doprowadził do dni wolności. Od 31 października do 10 listopada 1905 roku w Zagłębiu Dąbrowskim rozpoczynają się manifestacje robotnicze. W tych dniach zostaje powołana do życia Republika Zagłębiowska, która objęła na kilka dni pełnię władzy na tym terytorium.

Nabokov i Rewolucja

Ojciec pisarza Vladimira Nabokova, autora dwukrotnie zekranizowanej Lolity, był prawnikiem, publicystą i kryminologiem. W czasie Rewolucji 1905 roku opowiadał się za reformą systemu, udzielał się w Partii Konstytucyjno-Demokratycznej i był posłem pierwszej Dumy. Władimira Dmitrijewicza Nabokowa opisał jego syn w autobiografii pt. Pamięci, przemów: