Łódzkie ulice

Osiedle im. Józefa Montwiłła-Mireckiego – rewolucjonisty z Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej, uczestnika Rewolucji 1905 roku, straconego w 1908 r. - budowano w latach 1928-1931, gdy Łodzią władali socjaliści. Oto co możemy przeczytać o propozycjach patronów ulic, zgłoszonych w 1930 r.:

"Ważne miejsce w obchodach 25 rocznicy rewolucji 1905 r. w Łodzi przypadło postaci Józefa Montwiłła-Mireckiego. W czerwcu 1930 r., gdy ukończono 8 budynków mieszkalnych osiedla zaprojektowanego przez socjalistyczny samorząd, postanowiono nadać mu imię Montwiłła-Mireckiego. Z wnioskiem takim wystąpił ławnik [członek zarządu miejskiego] Roman Izdebski, przewodniczący Wydziału Budownictwa, i wniosek ten przedłożył na posiedzeniu magistratu 20 czerwca 1930 r.

"Bez wyjątku stanęły wszystkie fabryki"

Warszawa, 30 stycznia 1905 r. - zaczęła się Rewolucja. Oto Biuletyn Strajkowy Polskiej Partii Socjalistycznej:

"Strajk powszechny, przygotowywany przez nas wobec spodziewanej mobilizacji* w Warszawie, został przyspieszony na wieść o wypadkach petersburskich [tzw. "krwawej niedzieli"]. W środę utworzył się ogólny Komitet Strajkowy i 6 dzielnicowych, w tym 1 żydowski.

"Nie może być socjalizmu bez wolności, a wolności bez socjalizmu"

Łódź, 28 lipca 1928 roku, Polesie Konstantynowskie – obchody 23. rocznicy śmierci Stefana Okrzei, bojowca Polskiej Partii Socjalistycznej. Przemawia Bronisław Ziemięcki, wówczas prezydent miasta Łodzi (był nim od 1927 do 1933 roku):

"Kiedy społeczeństwo szlacheckie i mieszczaństwo wyzbyły się myśli o walce za Wolność i Niepodległość naszego państwa, wtedy na widownię dziejów wkracza bojowiec Polskiej Partii Socjalistycznej, by browningiem i bombą torować drogę do zupełnej wolności. [...] zrozumiano, iż nie można budować socjalizmu w niewoli narodowej i politycznej – że nie [może być] socjalizmu bez wolności, a wolności bez socjalizmu.

Wspomnienie o robotniku Antonim Tosku

Klaudia Wojciechowska nadesłała nam wspomnienie rodzinne o swoim przodku:

Antoni Tosek był łódzkim robotnikiem. Wcześnie stracił ojca i jako najstarszy z rodzeństwa został głową rodziny (wg różnych relacji miał wtedy 12 lub 14 lat, czyli odpowiednio: urodził się w 1879 lub 1881 roku), chcąc pomóc matce poszedł do pracy. Pracował ciężko - najpierw na utrzymanie rodzeństwa, a później na utrzymanie własnego domu.

Stefan Okrzeja a Powstanie Warszawskie

Rewolucja 1905 roku a Powstanie Warszawskie - kilka ciekawostek:

W 1940 roku m. in. z Robotniczego Batalionu Obrony Warszawy na Woli został utworzony III Batalion Oddziałów Wojskowych Pogotowia Powstańczego Socjalistów imienia rewolucjonisty Stefana Okrzei z Organizacji Bojowej PPS.

Zbrojnie śpieszyć z pomocą zagrożonym

Warszawa - listopad 1905 r. Rząd cofa wojsko z dzielnic żydowskich i z pomocą opryszków chce wywołać pogrom Żydów. Polska Partia Socjalistyczna wzywa do solidarności ponad podziałami.

W 1905 roku robotnicy bili się o chleb

Fragment wywiadu Joanny Podolskiej z Markiem Edelmanem o Rewolucji 1905 roku:

Marek Edelman: [Rewolucja 1905 roku] to pierwszy zryw robotników przeciwko wyzyskowi. Rewolucja wybuchła, gdy w Polsce dopiero tworzył się kapitalizm, a klasa robotnicza od niedawna zaczęła się organizować. W Łodzi znajdowały się wielkie fabryki i tutaj było najwięcej robotników. To dlatego w Łodzi było centrum wydarzeń.